Wetgeving Natuurlijke koudemiddelen

Het Besluit Algemene Regels Inrichtingen Milieubeheer (BARIM) in de volksmond “activiteitenbesluit” genoemd is een Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) en is een uitwerking van de wet Milieubeheer waarin meer gedetailleerd wordt geregeld waaraan zogenaamde “inrichtingen” (in ons geval koelinstallaties) moeten voldoen.

Het Activiteitenbesluit kent eisen voor verschillende milieuaspecten. Denk hierbij aan geluid, lucht, bodem, externe veiligheid, afval en afvalwater.

Binnen de koeltechnische sector geldt voor installaties die zijn gevuld met natuurlijke koudemiddelen (Ammoniak, Kooldioxide en Koolwaterstoffen) een wettelijk verplichte jaarlijkse inspectie op veiligheid. Deze inspectie dient te worden uitgevoerd door een gecertificeerd persoon. Waaraan deze inspectie en de gecertificeerde persoon moeten voldoen is vastgelegd in de PGS13 (ammoniak), de NPR7601 (kooldioxide) en de NPR7600 (koolwaterstoffen).

Voor wat betreft de toepassing van koolwaterstoffen en andere (mild) brandbare koudemiddelen zijn er Europese richtlijnen voor explosieveiligheid. Deze richtlijnen vormen de basis van de NPR7600.

Meer informatie over natuurlijke koudemiddelen

Herziening Activiteitenbesluit en Activiteitenregeling –
Koelinstallaties met NH3, CO2 en Koolwaterstoffen

De NVKL heeft als doel om relevante wet- en regelgeving toegankelijk te maken voor haar leden. In deze factsheet vindt u de onderwerpen uit het Activiteitenbesluit die voor de koeltechnische sector belangrijk zijn.
Op de website vindt u alle wetteksten en verschillende producten die het voldoen aan de wetgeving vergemakkelijken: www.nvkl.nl/activiteitenbesluit-natuurlijke-koudemiddelen
DE FEITEN
Het ministerie van Infrastructuur en Milieu (I&M) heeft op 2 oktober 2015 de wijziging van het activiteitenbesluit en de activiteitenregeling gepubliceerd in het Staatsblad en de Staatscourant. De wijzigingen hebben grote gevolgen voor de koeltechnische sector.
Het doel van de wijzigingen die voor onze sector relevant zijn, is het waarborgen van de veiligheid voor personen en de omgeving met betrekking tot koel- en klimaatinstallaties die zijn gevuld met natuurlijke koudemiddelen.
Voor de praktische invulling van de aanvullende eisen wordt in deze nationale wetgeving verwezen naar:
 PGS13 (brandveilige, arbeidsveilige en milieuveilige toepassing van ammoniak als koudemiddel in koelinstallaties en warmtepompen)
 NPR7600 (Toepassing van koolwaterstoffen als koudemiddel in koelsystemen en warmtepompen)
 NPR7601 (Toepassing van kooldioxide als koudemiddel in koelsystemen en warmtepompen)
De gepubliceerde wijzigingen treden naar verwachting op 1 januari 2016 in werking. Het Ministerie van I&M zal hiervoor nog een wijzigingsbesluit publiceren in het Staatsblad.
IN DE PRAKTIJK
De belangrijkste wijzigingen uit het Activiteitenbesluit van toepassing voor de koeltechnische sector, zijn:
Jaarlijkse keuringsplicht
Voor koelinstallaties die zijn gevuld met NH3, CO2 en Koolwaterstoffen geldt, afhankelijk van de hoeveelheid koudemiddel, voortaan een jaarlijkse keuringsplicht. Deze geldt voor:
 Koelinstallaties met een inhoud van ten minste 10 kg kooldioxide
 Koelinstallaties met een inhoud van ten minste 5 kg koolwaterstoffen
 Koelinstallaties met een inhoud van ten minste 10 en ten hoogste 1500 kg ammoniak
In de jaarlijkse preventieve keuring wordt beoordeeld of de koelinstallatie goed en veilig functioneert en of onderhoud of reparatie nodig is.

  • Voor koelinstallaties waarbij ammoniak als koudemiddel gelden de voorschriften 8.3.1 tot en met 8.3.5 van de PGS 13.
  • Voor koelinstallaties met koolwaterstoffen gelden de voorschriften 8.3.1 tot en met 8.3.5 van de NPR 7600.
  • Voor installaties met kooldioxide gelden de voorschriften 8.3.1 tot en met 8.3.5 van de NPR 7601.

De keuring dient uitgevoerd te worden tijdens het jaarlijkse onderhoud door installatie- en onderhoudspersoneel met een vakbekwaamheidscertificaat, in dienst bij het installatiebedrijf dat tevens het onderhoud uitvoert.
Vakbekwaamheidscertificaat
Installatie- en onderhoudspersoneel dat betrokken is bij het aanleggen, wijzigen, herstellen, onderhouden, demonteren en/of verwijderen van koelsystemen met NH3, CO2 of Koolwaterstoffen dient over aangetoonde kennis en kunde te schikken in de vorm van een vakbekwaamheidscertificaat.
Alleen personeel met een vakbekwaamheidscertificaat is gemachtigd om de jaarlijkse verplichte keuring uit te voeren tijdens het jaarlijks onderhoud. Voorheen moest deze keuring door een onafhankelijk deskundige worden uitgevoerd.
De eisen voor dit persoonsgebonden vakbekwaamheidscertificaat staan omschreven in de PGS 13 (9.2), NPR 7600 (9.2) en NPR 7601 (9.2). Er kunnen aparte deelcertificaten worden behaald voor NH3, CO2 en Koolwaterstoffen.
Het vakbekwaamheidscertificaat kan behaald worden bij opleidingscentrum GO°. Meer informatie is te vinden op www.opleidingscentrum-go.nl.
Het certificaat wordt afgegeven in opdracht van de desbetreffende brancheorganisatie (in dit geval de NVKL). De certificeringsregeling is door de NVKL ondergebracht bij een volgens NEN-EN-ISO/IEC-17024 geaccrediteerde certificerende instelling. Door deze geaccrediteerde instelling wordt een register bijgehouden van gecertificeerde personen (www.certcheck.nl).
Zorgplicht eigenaar
De eigenaar-gebruiker heeft de zorgplicht dat het gebruik van een koelinstallatie nooit mag leiden tot een onnodig risicovolle situatie (art. 2.1). De eisen voor de jaarlijkse keuring vanuit het Activiteitenbesluit en de eisen voor de (her)keuring vanuit het Warenwetbesluit drukapparatuur vormen gezamenlijk een voldoende waarborg voor een veilig gebruik van koelinstallaties.
Het onderhoudsbedrijf beoordeelt op welke termijn de reparatie of het onderhoud moet worden uitgevoerd om de koelinstallatie goed en veilig te laten functioneren. Het
onderhoud en de reparaties worden altijd in overleg met de eigenaar zo snel mogelijk uitgevoerd. Het is immers niet toegestaan dat het gebruik van een koelinstallatie leidt tot een onnodig veiligheidsrisico. Daarnaast leidt een onvoldoende functionerende koelinstallatie tot inkomstenderving voor de eigenaar-gebruiker.
Als uit de jaarlijkse preventieve controle blijkt dat de installatie leidt tot een onnodig veiligheidsrisico, wordt deze (tijdelijk) uit bedrijf genomen.
Logboeken
In de Activiteitenregeling is de eis opgenomen dat een logboek van de koelinstallatie aanwezig is. De toezichthouder kan op grond hiervan beoordelen of de verplichte keuringen vanuit het Activiteitenbesluit en het Warenwetbesluit drukapparatuur, het jaarlijks onderhoud en de eventueel noodzakelijke reparaties zijn uitgevoerd.
Handhaving
Als de toezichthouder constateert dat de keuringen en/of reparaties onvoldoende zijn uitgevoerd en sprake is van een reëel veiligheidsrisico, kan hij handhavend optreden.
Van de toezichthouder wordt verwacht dat hij samenwerkt met de Inspectie SZW in verband met diens bevoegdheid voor het Warenwetbesluit drukapparatuur en omdat in dergelijke situaties sprake is van een veiligheidsrisico voor werknemers.
Wijziging berekening Ammoniak installaties <10.000kg
In de oude situatie golden voor ammoniak-koelinstallaties met een inhoud van minder dan 10.000 kg ammoniak vaste afstanden. In de Regeling externe veiligheid inrichtingen (Revi) is daarvoor een tabel opgenomen met verschillende afstanden voor installaties met een leidingdiameter kleiner of gelijk aan 50 DN (Nominale Diameter) en 50 DN tot 80 DN.
In de praktijk is gebleken dat er ammoniak-koelinstallaties bestaan met een inhoud van minder dan 10.000 kg ammoniak, maar met een leidingdiameter groter dan 80 DN. Met de wijziging van de artikelen 4 en 15 van het Bevi is geregeld dat het risico voor leidingen met een diameter groter dan 80 DN berekend moet worden.
Energiebesparende maatregelen
Hiervoor verwijzen wij u naar de factsheet Wetgeving Energie-efficiëntie waarin alle relevante wetgeving over dit onderwerp is samengevat (half november 2015 beschikbaar).